Sinds 2020 werkt Thomas Bollen samen met cartograaf Carlijn Kingma aan een serie kaarten die ons complexe geldsysteem ontrafelen.
In 2022 publiceerden zij ‘Het waterwerk van ons geld’ samen met Martijn Jeroen van der Linden. Het project won de Amsterdam Prijs voor de Kunst, de Master Storyteller Prize, de Dutch Design Awards en stond op de short-list voor de journalistieke prijs De Tegel. Het werk is tentoongesteld in het Boijmans van Beuningen Depot, Kunstmuseum Den Haag, Rijksmuseum Twenthe en in het Nederlands Paviljoen van de Biennale van Venetië.
In 2026 publiceerden ze ‘De machinerie van de volkshuisvesting’. Dit werk is onder andere te zien bij Brutus Rotterdam en Singer Museum Laren.
Op dit moment werken zij samen met Oxford Law professor Thom Wetzer aan een kaart over het recht, onder de werktitel ‘Legal Creatures: An Architecture of the Law’. Het project is te volgen op www.legalcreatures.com.
De kaarten zijn als posters te koop via de webshop van Follow the money.
De machinerie van de volkshuisvesting (2026)
Voor een tour door de kaart, bezoek: www.ftm.nl/volkshuisvesting
Wonen is een primaire levensbehoefte en een grondrecht. Maar ergens lijken we dat te zijn vergeten. Volkshuisvesting, het beleidsterrein dat zou moeten voorzien in een dak boven het hoofd voor iedereen, is getransformeerd tot een spel van winnaars en verliezers.
In De machinerie van de volkshuisvesting brengt cartograaf Carlijn Kingma de onderliggende oorzaken van de wooncrisis in kaart. Wat is het verband tussen geldcreatie voor hypotheken, schaarse bouwgrond en torenhoge woningprijzen? Waarom blijft de verduurzaming van de woonvoorraad achter en worden de belangrijkste oorzaken van de betaalbaarheidscrisis niet aangepakt?
Kingma laat zien dat onze woonproblematiek oplosbaar is, maar daarvoor moet de machinerie van de volkshuisvesting wel anders worden afgesteld. Zijn de winnaars van de woningmarkt bereid iets in te leveren als ze daarmee de wooncrisis voor de verliezers oplossen? En is de politiek bereid om een aantal heilige huisjes omver te werpen?
Van 5 januari tot 9 maart 2026 te zien in de tentoonstelling ‘The Fear of Falling’ in Brutus, Rotterdam.
Van 31 juni tot 30 december 2026 is De machinerie van de volkshuisvesting te zien in het Singer Museum in Laren.
Het waterwerk van ons geld (2022)
Gemaakt in samenwerking met cartograaf Carlijn Kingma en geldonderzoeker Martijn Jeroen van der Linden
Voor een interactieve tour door het werk, bezoek: www.ftm.nl/waterwerk
Voor meer informatie over het project: www.waterworksofmoney.com
Engelse animatie te zien op: https://www.youtube.com/
Vergelijk je geld met water, dan is ons geldstelsel het irrigatiesysteem dat de economie bevloeit. Hoe beter de doorstroming, hoe welvarender de samenleving – want zoals water gewassen doet opbloeien, zo brengt geld de economie in beweging. Althans, dat is het idee.
In werkelijkheid staan grote delen van de samenleving droog, terwijl het geld bij een kleine groep mensen tegen de plinten klotst. Zoals de kanalen nu zijn aangelegd en de sluizen worden bediend, faciliteert ons geldstelsel ongebreidelde vermogensgroei voor de allerrijksten. Dat leidt tot steeds grotere ongelijkheid en maatschappelijke spanningen. Tegelijkertijd wordt het geldstelsel permanent gestut met publiek geld. Zonder miljarden aan overheidssteun was het systeem allang als een kaartenhuis ingestort. De bankreddingen in 2023 laten opnieuw zien dat de houdbaarheid van het huidige stelsel zijn einde te nadert.
Technocraten bij centrale banken en grote financiële instellingen werken aan een nieuw ontwerp voor het geldstelsel van de toekomst. Dat biedt kansen voor een rechtvaardiger stelsel, maar er schuilt ook een gevaar in: democratische inspraak op het ontwerpproces wordt nauwelijks benut. De financiële elite krijgt zo vrij spel om hun grip op de inrichting van het geldstelsel te bestendigen – en daarmee ook op de politiek economische macht die ermee gepaard gaat. Het belang van de burgers dreigt het onderspit te delven.
Om onze democratie te wapenen tegen de macht van het grote geld is allereerst een beter begrip van ons geldstelsel vereist. Carlijn Kingma werkte de afgelopen drie jaar samen met Thomas Bollen en Martijn Jeroen van der Linden, de vaste auteurs van Follow the Money over geldzaken, om dit complexe onderwerp toegankelijk te maken.
We brengen het geldstelsel in kaart aan de hand van de metafoor ‘geld als water’ en verkennen alternatieven voor een rechtvaardiger stelsel. We nemen je mee op ontdekkingsreis achter de façades van de financiële wereld, langs onzichtbare geldstromen en verborgen krachten en het strijdtoneel waar de toekomst van ons geld wordt beslecht.
16 oktober 2022 – 29 januari 2023
Solo tentoonstelling ‘Het waterwerk van ons geld’
Rijksmuseum Twenthe, Enschede
14 april 2023 – september 2023
Solo tentoonstelling ‘Het waterwerk van ons geld: De toekomst van ons geld’
Kunstmuseum Den Haag
20th of May 2023 – 26th of November 2023
Dutch Pavilion: Plumbing The System
Venice Biennale
17 mei 2024 – 4 januari 2025
Tentoonstelling ‘Let’s Talk Money’ in het Boijmans van Beuningen Depot
Rotterdam
Thomas Bollen 